hipokaliemia

Czym jest hipokaliemia i co przyczynia się do jej powstania?

Właściwe poziomy potasu

Przyjmuje się, że zawartość potasu w organizmie dorosłej osoby, ważącej 70 kg wynosi od 3500 do 4000 mmoli. Z całej tej puli aż 98% znajduje się wewnątrz komórek, a jedynie 2% obecne jest w płynie zewnątrzkomórkowym, w tym również w naszej krwi. Taka różnica stężeń pozwala na przewodzenie impulsów elektrycznych dzięki możliwości tworzenia potencjałów spoczynkowych i czynnościowych. Sprawia to, że nasze serce i mięśnie mają zdolność kurczenia się i rozkurczania, a włókna nerwowe przewodzą impulsy. Jednocześnie nierównomierne rozmieszczenie potasu pokazuje, że jego zawartość we krwi w porównaniu do całego ciała jest bardzo mała. Ma to ogromne znaczenie w określaniu ilości tego pierwiastka w naszym ciele, ponieważ pokazuje, iż nawet nieznaczne zmiany stężenia w surowicy krwi mogą wskazywać na duże zmiany w ustroju. W wyniku przeprowadzanych badań zostało potwierdzone, że spadkowi potasu w surowicy krwi z 4 mmol/L do 3 mmol/L towarzyszy ogólnoustrojowa strata wynosząca średnio 150 mmoli, natomiast dalsze obniżenie poziomu potasu o 1 mmol/L oznacza ubytek średnio 300 mmoli. Oczywiście wyliczone wartości stanowią średnią, a straty mogą być znacznie większe. Kiedy poziom potasu w surowicy krwi spada do 2 mmol/L ubytek w naszym ciele może sięgać nawet 800 mmoli.

Mierzenie kaliemii

Prawidłowy stężenie potasu inaczej zwanego kaliemią w surowicy krwi mieści się w granicach 3,6 – 5,2 mmol/L. Warto jednak pamiętać, że w różnych laboratoriach zakres ten może się nieznacznie różnić. O hipokaliemii, a więc spadku stężenia potasu w surowicy krwi mówimy kiedy znajduje się on poniżej 3,6 mmol/L. W zależności od zawartości potasu możemy wyróżnić łagodną, umiarkowaną i ciężką hipokaliemię, której odpowiadają poszczególne stężenia: od 3,5 do 3,1 mmol/L, od 3 do 2,5 mmol/L i poniżej 2,5 mmol/L. Ponieważ eliminacja potasu z organizmu zachodzi głównie przez nerki i w mniejszym stopniu przez przewód pokarmowy i skórę, są to 3 główne drogi przez które tracimy potas.
W przypadku utraty potasu przez nerki do powstania hipokaliemii może przyczyniać się przewlekłe przyjmowanie leków, które zwiększają wydalanie potasu z moczem. Może dotyczyć to między innymi diuretyków (tiazydowych, pętlowych), których zadaniem jest obniżanie ciśnienia krwi, gliko- i mineralokortykosteroidów czy cisplatyny oraz niektórych antybiotyków. Niektóre choroby związane z zaburzeniami hormonalnymi także mogą powodować hipokaliemię. Często zwiększona utrata potasu z moczem i potem łączy się ze zwiększoną utratą magnezu i może prowadzić do hipomagnezemii.

Jak tracimy potas?

Najczęstszą przyczyną utraty potasu przez przewód pokarmowy jest nadużywanie leków przeczyszczających oraz występujące uporczywe biegunki i wymioty. W ich wyniku dochodzi do utraty kwasu solnego, a więc jonów wodorowych co prowadzi do rozwoju zasadowicy metabolicznej. Konsekwencją jest przesunięcie jonów potasu do wnętrza komórek.
Utrata potasu i magnezu przez skórę ma miejsce w sytuacjach obfitego pocenia się, np. podczas intensywnego wysiłku fizycznego, ćwiczeń czy wysokiej temperatury. Również w wyniku rozległych ran i oparzeń skóry może dojść do znacznych strat tego pierwiastka.
Przyczyną rozwoju hipokaliemii i hipomagnezemii jest także dostarczanie tych makroelementów w zbyt małej ilości z pożywieniem. Dotyczy ono zwłaszcza osób cierpiących na choroby przebiegające ze znacznym wyniszczeniem organizmu oraz osób niedożywionych np. cierpiących na anoreksję czy chorobę alkoholową.

Ostatnia modyfikacja 13 marca 2019

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *